Yazar: Beste DÖĞER – Adli Psikoloji
“Bazen bir suç yalnızca öfkenin değil, uzun süre görülmemişliğin fısıltısıdır.”
Suçun Görünmeyen Öncesi
Adli psikoloji alanında sıklıkla tartışılan bir konu şudur: Suç bir seçim midir, yoksa bir sonuç
mu?
Suç davranışının yalnızca yasal ihlallerden ibaret olmadığını; çoğu zaman görünmeyen,
bastırılmış ve tanınmamış psikolojik süreçlerin dışa vurumu olduğunu gösteren birçok vaka
vardır. Özellikle çocuklukta yaşanan duygusal ihmal, bireyin kendilik algısını
şekillendirmede önemli bir kırılma yaratır.
Bu yazıda, çocuklukta görülmeyen, duyulmayan, ihmal edilen bireylerin ilerleyen yaşlarda
suç davranışları yoluyla “görünür olma” çabaları ele alınacaktır.
Boşlukta Büyümek
Duygusal ihmal, çocuğun fiziksel ihtiyaçlarının karşılanıyor olmasına rağmen, duygusal
olarak tanınmaması, değer verilmemesi ve duygularının yok sayılmasıdır.
Bu tür çocuklar; sevilmeye, fark edilmeye ya da onaylanmaya dair bir iz bırakmadan büyürler.
Zamanla oluşan “benliğin boşluğu”, bireyin kendini tanımlamakta güçlük çekmesine ve öfke,
değersizlik gibi duygularla başa çıkmakta zorlanmasına neden olur.
Suçla Görünür Olmak
Duygusal olarak fark edilmeyen birey, ilerleyen yaşlarda çeşitli davranışlarla “varlığını
duyurma” çabasına girebilir.
Suç bu noktada, sadece yasa dışı bir eylem değil, aynı zamanda “beni görün” çağrısının
dramatik bir dışavurumu olabilir. Özellikle şiddet içerikli suçlarda, bireyin geçmişte bastırdığı
öfke, kontrolsüz bir şekilde davranışa dönüşebilir.
Kırılgan Benlik ve Kimlik Boşluğu
Çocuklukta ihmal edilen bireylerin iç dünyasında bir benlik inşası tam olarak gelişmez. Kim
olduğunu, ne hissettiğini, nereye ait olduğunu bilememek; bireyi sürekli dışsal tanımlara ve
onaylara yönlendirir. Suç davranışı, bu boşlukta kimlik oluşturma çabası olarak ortaya
çıkabilir. “Suçlu” olmak bile, hiç kimse olmamaktan daha tanımlıdır.
Adli Profillerde Ortak Zemin
Adli dosyalar incelendiğinde, birçok failin geçmişinde duygusal ihmal, ebeveyn kayıpları,
şiddet, ilgisizlik ve sevgisizlik yer alır.
Bu kişiler suç işlemeden önce “toplumda yer bulamayan” bireylerdir. Eğitim, sosyal destek ve
psikolojik yardım eksikliği; bu zemin üzerinde suç davranışını kaçınılmaz hale getirebilir.
Suç, bu bireyler için bir yıkım olduğu kadar bazen ilk kez görünür oldukları bir “kırılma
anı”dır.
Vaka Örneği: Manhattan’ın Küçük Kralı
Willie Bosket henüz 9 yaşında sokaklara düşmüş, uyuşturucuyla tanışmış, ceza sisteminin
içinde büyümüştü. Annesi ona, “Saygın olmak istiyorsan sert olmalısın” diyerek şiddeti ve
saldırganlığı onaylamıştı. Bosket, bazen cinayetle, bazen ciddi silahlı suçlarla uzun bir sabıka
defteri oluşturdu. Duygusal açıdan ihmal edilmiş, kimlik oluşturamamış bir çocuğun yetişkin
bir fail haline dönüşmesinin trajik bir örneğidir
Toplumun Aynası: İhmalin Sessiz Maliyeti
Toplum olarak yalnızca işlenen suça odaklandığımızda, failin içsel dünyasını gözden
kaçırırız.
Oysa ihmalin uzun vadeli etkileri, yalnızca bireyin değil, tüm toplumun ruh sağlığını tehdit
eder.
Bu nedenle adalet sisteminin yalnızca cezalandırıcı değil, anlayıcı ve onarıcı bir yönü olması
gerekir.
Görülmek, Anlaşılmak ve Suçun Sessiz Kökleri
Her suç bir “seçim” olmayabilir. Bazı suçlar, çocuklukta hiç kurulamamış ilişkilerin, hiç
hissedilmemiş sevginin, hiç duyulmamış duyguların yankısıdır.
Suçluyu anlamak, onu aklamak değil; geçmişindeki boşluğu fark edip, benliğin nereye
sürüklendiğini görebilmektir.
Adalet yalnızca ceza vermek değil, suçu doğuran zemini okuyabilmektir.
Ve bazen, “kendine yer bulamayan” bir çocuk, yıllar sonra sadece bu dünyada var olduğunu
kanıtlamak için suç işler.
